કન્ટેન્ટ
સ્ટૉક માર્કેટમાં IPO અને FPO ને સમજવું
જો તમે સ્ટૉક માર્કેટના તમારા જ્ઞાનને ઇન્વેસ્ટ કરવા અથવા વિસ્તૃત કરવામાં રસ ધરાવો છો, તો તમે કદાચ પ્રારંભિક જાહેર ઑફર (IPO) અને ફોલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગ (FPO) શબ્દો જોયા છે.
જ્યારે બંને કંપનીઓ ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે શેર વેચતી હોય છે, ત્યારે તેઓ અનન્ય હેતુઓ સાથે વિશિષ્ટ પ્રક્રિયાઓ છે. પરંતુ IPO અને FPO વચ્ચે બરાબર શું તફાવત છે? ચાલો તેને સરળ રીતે સમજીએ જેથી તમે મુખ્ય કલ્પનાઓને સમજી શકો.
નવી ફિલ્મના પ્રીમિયરની જેમ, કંપની તરીકે આઇપીઓ વિશે વિચારો, જે તેના પ્રથમ જાહેર દેખાવને બનાવે છે. બીજી તરફ, એફપીઓ એક અનુક્રમની જેમ છે, કંપની પહેલેથી જ સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર છે, પરંતુ તે અતિરિક્ત ફંડ એકત્ર કરવા માટે વધુ શેર જારી કરી રહી છે.
આ બ્લૉગમાં, અમે IPO અને FPO, તેમની પ્રક્રિયાઓ, લાભો અને જોખમો અને તેઓ રોકાણકારો અને વ્યવસાયોને કેવી રીતે અસર કરે છે તે વચ્ચેના મુખ્ય તફાવતો વિશે જાણકારી શેર કરીશું.
સંપૂર્ણ લેખ અનલૉક કરો - Gmail સાથે સાઇન ઇન કરો!
5paisa લેખો સાથે તમારા બજારના જ્ઞાનને વિસ્તૃત કરો
IPO (પ્રારંભિક જાહેર ઑફર) શું છે?
ઇનિશિયલ પબ્લિક ઑફરિંગ (IPO) એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા ખાનગી કંપની પ્રથમ વખત જાહેર જનતાને તેના શેર ઑફર કરે છે અને સ્ટૉક એક્સચેન્જમાં સૂચિબદ્ધ થાય છે. આ એક નોંધપાત્ર નાણાંકીય ઘટના છે કારણ કે તે ખાનગી માલિકીની એન્ટિટીથી જાહેરમાં વેપાર કરતી કંપનીમાં કંપનીના પરિવર્તનને ચિહ્નિત કરે છે. IPO પ્રક્રિયા બિઝનેસને નોંધપાત્ર મૂડી ઊભી કરવા, તેમની કામગીરીને વિસ્તૃત કરવા અને બજારની વિશ્વસનીયતા મેળવવામાં સક્ષમ બનાવે છે. રોકાણકારો માટે, IPO પ્રારંભિક તબક્કે કંપનીના શેર ખરીદવાની તક પ્રસ્તુત કરે છે, જે ભવિષ્યની વૃદ્ધિથી સંભવિત રીતે લાભ મેળવે છે.
કંપનીઓ IPO શા માટે પસંદ કરે છે?
કંપનીઓ ઘણા વ્યૂહાત્મક અને નાણાંકીય કારણોસર પ્રારંભિક જાહેર ઑફર (IPO) દ્વારા જાહેર કરવાનું પસંદ કરે છે,
1. વ્યવસાયના વિકાસ માટે મૂડી ઊભી કરો
IPO કંપનીને કામગીરીને વિસ્તૃત કરવા, નવા ઉત્પાદનો વિકસાવવા, નવા બજારોમાં પ્રવેશ કરવા અથવા સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માં રોકાણ કરવા માટે નોંધપાત્ર ભંડોળ પેદા કરવાની મંજૂરી આપે છે. લોનથી વિપરીત, એકત્રિત કરેલી મૂડીની ચુકવણી કરવાની જરૂર નથી, જે તેને ખર્ચ-અસરકારક ભંડોળ વિકલ્પ બનાવે છે.
2. વિશ્વસનીયતા અને બ્રાન્ડની માન્યતા વધારવી
જાહેરમાં સૂચિબદ્ધ કંપનીઓ ગ્રાહકો, રોકાણકારો અને વ્યવસાય ભાગીદારો પાસેથી ઉચ્ચ સ્તરનો વિશ્વાસ મેળવે છે. માન્ય સ્ટોક એક્સચેન્જ પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, જેમ કે NSE, BSE, નાસ્ડેક, અથવા એનવાયએસઇ, કંપનીની વિશ્વસનીયતાને વધારે છે અને વધુ વ્યવસાયની તકોને આકર્ષવામાં મદદ કરે છે.
3. પ્રારંભિક રોકાણકારો અને શેરધારકોને લિક્વિડિટી પ્રદાન કરો
IPO પહેલાં, કંપની સ્થાપકો, ખાનગી રોકાણકારો અને સાહસ મૂડીવાદીઓની માલિકી ધરાવે છે. IPO આ પ્રારંભિક રોકાણકારોને લિક્વિડિટી અને સંભવિત નફાની ઍક્સેસ ધરાવતા ઓપન માર્કેટમાં તેમના શેર વેચવાની મંજૂરી આપે છે.
4. મોટા રોકાણકાર આધારને આકર્ષિત કરો
એકવાર જાહેરમાં સૂચિબદ્ધ થયા પછી, કંપની સંસ્થાકીય અને છૂટક રોકાણકારોને આકર્ષિત કરી શકે છે, જે તેના શેરહોલ્ડર આધારને વધારી શકે છે. મોટા રોકાણકારનો આધાર ઘણીવાર વધુ સારી સ્ટૉક લિક્વિડિટી અને વેલ્યુએશનમાં પરિણમે છે.
5. દેવું ઘટાડો અને બેલેન્સ શીટને મજબૂત કરો
ઘણી કંપનીઓ હાલની લોન ચૂકવવા, તેમના વ્યાજનો ભાર ઘટાડવા અને ફાઇનાન્શિયલ સ્થિરતામાં સુધારો કરવા માટે IPO ની આવકનો ઉપયોગ કરે છે. આનાથી મજબૂત નાણાંકીય સ્વાસ્થ્ય અને વધુ આકર્ષક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રોફાઇલ બની જાય છે.
IPO ની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા
IPO પ્રક્રિયા એક બહુ-તબક્કાની મુસાફરી છે જેમાં નાણાંકીય, કાનૂની અને નિયમનકારી પગલાં શામેલ છે. અહીં સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાનું વિગતવાર વિવરણ આપેલ છે,
1. કંપનીનું મૂલ્યાંકન અને IPO તૈયારી
- કંપની IPOની મુસાફરી દ્વારા તેમને માર્ગદર્શન આપવા માટે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકો (અન્ડરરાઇટર) નિયુક્ત કરે છે.
- સંપત્તિઓ, જવાબદારીઓ, આવકના અંદાજો અને એકંદર નાણાંકીય સ્વાસ્થ્યનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે નાણાંકીય ઑડિટ કરવામાં આવે છે.
- એક ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (ડીઆરએચપી) તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેમાં કંપનીની વિગતો, નાણાંકીય, જોખમના પરિબળો, શેર ઑફર અને બિઝનેસ વ્યૂહરચનાઓ શામેલ છે.
- ડીઆરએચપી યુ. એસ. માં સેબી (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા) અથવા એસઇસી (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન) જેવા નિયમનકારી સત્તાવાળાઓને સબમિટ કરવામાં આવે છે.
2. નિયમનકારી મંજૂરીઓ
- નિયમનકારી સંસ્થા યોગ્ય ચકાસણી કરે છે અને કંપનીના નાણાંકીય નિવેદનો, કાનૂની અનુપાલન અને વ્યવસાય મોડેલની સમીક્ષા કરે છે.
- મંજૂરી પર, કંપનીને IPO સાથે આગળ વધવા માટે ગ્રીન લાઇટ મળે છે.
3. કિંમત અને રોડશો
કંપની, ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કર્સના સહયોગથી, IPO પ્રાઇસિંગ મિકેનિઝમ નક્કી કરે છે,
- ફિક્સ્ડ પ્રાઇસ IPO: કંપની દરેક શેર માટે નિશ્ચિત કિંમત પૂર્વ-નિર્ધારિત કરે છે.
- બુક-બિલ્ડિંગ IPO: રોકાણકારો ચોક્કસ કિંમતની શ્રેણીમાં બિડ કરે છે, અને અંતિમ કિંમત માંગના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
એક રોડશો આયોજિત કરવામાં આવે છે, જ્યાં કંપનીના પ્રતિનિધિઓ સંસ્થાકીય રોકાણકારો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, હેજ ફંડ અને હાઇ-નેટ-વર્થ વ્યક્તિઓ (એચએનઆઇ)ને તેમના વ્યવસાય યોજનાને રજૂ કરે છે, જેથી તેઓ તેમાં રસ મેળવી શકે અને વ્યવસાયમાં રોકાણની રકમ મેળવી શકે.
4. જાહેર સબસ્ક્રિપ્શન અને ફાળવણી શેર કરો
- એકવાર IPO જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું થયા પછી, રોકાણકારો સબસ્ક્રિપ્શન સમયગાળા દરમિયાન શેર માટે અરજી કરે છે.
- માંગ ફાળવણી નક્કી કરે છે,
ઓવરસબસ્ક્રાઇબ કરેલ IPO: ઉચ્ચ માંગને કારણે પ્રમાણસર ફાળવણી થઈ શકે છે.
અન્ડરસબસ્ક્રાઇબ કરેલ IPO: જો માંગ ઓછી હોય, તો સમસ્યા સફળ થઈ શકતી નથી અથવા કદાચ ફરીથી કિંમત કરી શકતી નથી.
5. સ્ટૉક એક્સચેન્જ લિસ્ટિંગ અને ટ્રેડિંગ શરૂ થાય છે
- શેર ફાળવણી પછી, કંપનીના સ્ટૉકને સત્તાવાર રીતે સ્ટૉક એક્સચેન્જમાં સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવે છે.
- પ્રથમ ટ્રેડિંગ ડે (IPO ડેબ્યુટ) ઘણીવાર ઇન્વેસ્ટરની સેન્ટિમેન્ટ અને માર્કેટની માંગના આધારે કિંમતમાં વધઘટ જોવા મળે છે.
- એકવાર સૂચિબદ્ધ થયા પછી, અન્ય કોઈપણ સ્ટૉકની જેમ જાહેર ટ્રેડિંગ માટે સ્ટૉક ઉપલબ્ધ થાય છે.
IPO સફળતાને અસર કરતા મુખ્ય પરિબળો
ઘણા પરિબળો પ્રારંભિક જાહેર ઑફર (આઇપીઓ) ની સફળતા નિર્ધારિત કરે છે, જેમાં શામેલ છે,
- માર્કેટની સ્થિતિઓ: બુલિશ માર્કેટ રોકાણકારોના ઉત્સાહને વધારે છે, જે IPO માટે વધુ માંગ તરફ દોરી જાય છે.
- કંપની ફાઇનાન્શિયલ્સ: મજબૂત આવક વૃદ્ધિ, નફાકારકતા અને નક્કર બિઝનેસ મોડેલ રોકાણકારોને આકર્ષિત કરે છે.
- મૂલ્યાંકન અને કિંમત: ઓવરપ્રાઇઝ્ડ IPO સંઘર્ષ કરી શકે છે, જ્યારે યોગ્ય કિંમતનો IPO ઉચ્ચ માંગને આકર્ષિત કરે છે.
- રોકાણકારોની ભાવના: ઉદ્યોગ અથવા ક્ષેત્ર તરફની સકારાત્મક ભાવના IPO સબસ્ક્રિપ્શનને વધારે છે.
- મેનેજમેન્ટ અને લીડરશિપ: એક પ્રતિષ્ઠિત અને અનુભવી મેનેજમેન્ટ ટીમ રોકાણકારનો આત્મવિશ્વાસ પ્રેરિત કરે છે.
IPO માં રોકાણ સાથે સંકળાયેલા જોખમો
જ્યારે IPO આકર્ષક ઇન્વેસ્ટમેન્ટની તકો પ્રદાન કરે છે, ત્યારે તેઓ કેટલાક જોખમો સાથે પણ આવે છે,
- ઉચ્ચ અસ્થિરતા: IPO સ્ટૉકમાં ઘણીવાર નોંધપાત્ર કિંમતના વધઘટનો અનુભવ થાય છે, જે તેમને સ્થાપિત સ્ટૉક્સ કરતાં જોખમી બનાવે છે.
- ઐતિહાસિક ડેટાનો અભાવ: FPO ની જેમ, IPO પાસે કોઈ ઐતિહાસિક ટ્રેડિંગ ડેટા નથી, જે તેમના પરફોર્મન્સની આગાહી કરવી મુશ્કેલ બનાવે છે.
- લૉક-ઇન પીરિયડ: કેટલાક IPOમાં લૉક-ઇન પીરિયડ હોય છે, જેમાં આંતરિક અને પ્રારંભિક રોકાણકારો તરત જ તેમના શેર વેચી શકતા નથી.
- માર્કેટ ટાઇમિંગ રિસ્ક: જો IPO પછી માર્કેટ ક્રૅશ થાય છે, તો સ્ટૉકની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે.
શું તમારે IPO માં ઇન્વેસ્ટ કરવું જોઈએ?
પ્રારંભિક જાહેર ઑફર (IPO) માં રોકાણ કરવું એક આકર્ષક તક હોઈ શકે છે, પરંતુ તેને કાળજીપૂર્વક સંશોધનની જરૂર છે. IPO પ્રક્રિયાને સમજવું, કંપનીની મૂળભૂત બાબતોનું મૂલ્યાંકન કરવું અને માર્કેટની સ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન કરવું એ માહિતગાર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ નિર્ણય લેવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે. IPO નોંધપાત્ર રિટર્ન પ્રદાન કરી શકે છે, ત્યારે તેઓ જોખમો પણ ધરાવે છે, તેથી તમારા પોર્ટફોલિયોને વિવિધતા આપવી અને સમજદારીપૂર્વક ઇન્વેસ્ટ કરવું જરૂરી છે.
IPO અને FPO વચ્ચેના તફાવતને સમજીને, રોકાણકારો વધુ સારા નાણાંકીય નિર્ણયો લઈ શકે છે. જો તમે આગામી ઇન્વેસ્ટમેન્ટની તક વિશે વિચારી રહ્યા છો, તો IPO વિરુદ્ધ FPO મુખ્ય તફાવતો શોધવાથી તમને તમારા પોર્ટફોલિયો માટે યોગ્ય અભિગમ પસંદ કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
એફપીઓ (ફૉલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગ) શું છે?
ફોલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગ (એફપીઓ) એ એક એવી પદ્ધતિ છે જેના દ્વારા પહેલેથી જ જાહેરમાં સૂચિબદ્ધ કંપની મૂડી એકત્ર કરવા માટે અતિરિક્ત શેર જારી કરે છે. પ્રારંભિક જાહેર ઑફર (IPO)થી વિપરીત, જ્યાં ખાનગી કંપની પ્રથમ વખત જાહેર થાય છે, ત્યાં FPO કંપનીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે જે પહેલેથી જ સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર ટ્રેડિંગ કરી રહી છે. FPO પ્રક્રિયાનું પ્રાથમિક લક્ષ્ય બિઝનેસ વિસ્તરણ, ઋણની ચુકવણી અથવા ઇક્વિટીનું પુનર્ગઠન કરવા માટે ફંડ જનરેટ કરવાનું છે.
કંપનીઓ એફપીઓ શા માટે પસંદ કરે છે?
કંપનીઓ ઘણા વ્યૂહાત્મક અને નાણાંકીય કારણોસર ફોલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગ (FPO) શરૂ કરે છે. FPO પ્રક્રિયા પાછળના કેટલાક મુખ્ય હેતુઓ નીચે મુજબ છે,
1. વ્યવસાયના વિકાસ માટે વધારાની મૂડી ઊભી કરો
કંપનીઓ કામગીરીના વિસ્તરણ, નવી સંપત્તિઓ પ્રાપ્ત કરવા, સંશોધન અને વિકાસ (આર એન્ડ ડી) માં રોકાણ કરવા અથવા નવા બજારોમાં પ્રવેશ કરવા માટે અતિરિક્ત ભંડોળ સુરક્ષિત કરવા માટે એફપીઓ પસંદ કરે છે. આ તેમને તેમની બજારની સ્થિતિને મજબૂત બનાવવા અને વ્યવસાયની વૃદ્ધિને વેગ આપવાની મંજૂરી આપે છે.
2. લિક્વિડિટીમાં સુધારો કરો અને ઍક્સેસિબિલિટી શેર કરો
FPO માં નવા શેર જારી કરીને, કંપનીઓ સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર ટ્રેડિંગ માટે ઉપલબ્ધ શેરની સંખ્યામાં વધારો કરે છે. આ લિક્વિડિટીમાં સુધારો કરે છે, જે રોકાણકારો માટે શેર ખરીદવા અને વેચવાનું સરળ બનાવે છે.
3. ઇક્વિટીનું પુનર્ગઠન અને દેવું ઘટાડવું
કંપનીઓ તેમની નાણાંકીય સ્થિતિનું પુનર્ગઠન કરવા માટે એફપીઓનો ઉપયોગ કરે છે. પ્રમોટર્સ અને મુખ્ય શેરધારકો તેમના હિસ્સાને ઘટાડી શકે છે, અથવા કંપની એકત્રિત કરેલી મૂડીનો ઉપયોગ કરીને દેવાની ચુકવણી કરી શકે છે, વ્યાજના બોજને ઘટાડી શકે છે અને નાણાંકીય સ્થિરતા વધારી શકે છે.
4. બજારની ધારણા અને વિશ્વસનીયતાને મજબૂત બનાવો
સફળ FPO કંપનીની વૃદ્ધિની સંભાવનાઓમાં રોકાણકારનો વિશ્વાસ દર્શાવે છે. જ્યારે કંપનીઓ એફપીઓ પ્રક્રિયા કરે છે, ત્યારે તે તેમની વિશ્વસનીયતાને વધારે છે, જે વધુ સંસ્થાકીય અને રિટેલ રોકાણકારોને આકર્ષિત કરે છે.
ફોલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગના પ્રકારો (એફપીઓ)
બે પ્રકારના એફપીઓ છે જેમ કે ડાઇલ્યુટિવ અને નૉન-ડિલ્યુટિવ. દરેક એક અલગ હેતુ પૂરી પાડે છે અને કંપનીના ઇક્વિટી માળખાને અલગ રીતે અસર કરે છે.
1. ડાઇલ્યુટિવ FPO
- કંપની નવા શેર જારી કરે છે, પરિણામે કુલ બાકી શેરમાં વધારો થાય છે.
- આ હાલના શેરધારકોની માલિકીની ટકાવારીને હળવી કરે છે.
- એકત્રિત મૂડીનો ઉપયોગ બિઝનેસ વિસ્તરણ, સંપાદન અથવા દેવું ઘટાડવા માટે કરી શકાય છે.
- ઉદાહરણ: 10 મિલિયન શેર ધરાવતી કંપની 2 મિલિયન વધારાના શેર જારી કરે છે. નવા કુલ બાકી શેર 12 મિલિયન બની જાય છે, જે દરેક હાલના શેરહોલ્ડરની ટકાવારીની માલિકી ઘટાડે છે.
2. નૉન-ડિલ્યુટિવ FPO
- પ્રવર્તકો, પ્રારંભિક રોકાણકારો અથવા સંસ્થાકીય હિસ્સેદારો સહિત હાલના શેરધારકો, તેમના શેર વેચે છે.
- કોઈ નવા શેર જારી કરવામાં આવ્યા નથી, તેથી કંપનીની કુલ શેરની સંખ્યા અપરિવર્તિત રહે છે.
- આવક વેચાણના શેરધારકોને જાય છે, કંપની પોતે જ નહીં.
- ઉદાહરણ: કંપનીના મુખ્ય હિસ્સેદાર કંપનીની ઇક્વિટીને અસર કર્યા વિના લિક્વિડિટી જનરેટ કરવા માટે એફપીઓમાં તેમની હોલ્ડિંગનો એક ભાગ ઑફલોડ કરે છે.
ફૉલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગ (FPO) પ્રક્રિયા સમજાવવામાં આવી છે
FPO પ્રક્રિયા IPO પ્રક્રિયા કરતાં વધુ સુવ્યવસ્થિત છે, કારણ કે કંપની પહેલેથી જ સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર લિસ્ટેડ છે. જો કે, કેટલાક નિયમનકારી અને નાણાંકીય પગલાંઓ હજુ પણ અનુસરવામાં આવે છે. અહીં FPO પ્રક્રિયાનું વિગતવાર વિવરણ આપેલ છે,
1. કંપની ભંડોળ ઊભું કરવાની જરૂરિયાતો નક્કી કરે છે
- કંપની તેની મૂડીની જરૂરિયાતોનું મૂલ્યાંકન કરે છે અને નક્કી કરે છે કે શું ડાઇલ્યુટિવ અથવા નૉન-ડિલ્યુટિવ FPO સાથે આગળ વધવું છે.
- નાણાંકીય સલાહકારો અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકો ઉભી કરવા માટે યોગ્ય રકમ નિર્ધારિત કરવામાં મદદ કરે છે.
2. નિયમનકારી મંજૂરીઓ અને ડૉક્યૂમેન્ટેશન
- કંપની ભારતમાં સેબી (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા) અથવા યુએસમાં એસઇસી (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન) જેવા નિયમનકારી સત્તાવાળાઓ સાથે પ્રોસ્પેક્ટસ ફાઇલ કરે છે.
- પ્રોસ્પેક્ટસમાં નાણાંકીય વિગતો, ભંડોળ ઊભું કરવાનો હેતુ, જોખમો અને બિઝનેસ અંદાજો શામેલ છે.
- નિયમનકારી સંસ્થાઓ આગળ વધતા પહેલાં ઑફરની સમીક્ષા કરે છે અને મંજૂરી આપે છે.
3. કિંમતની વ્યૂહરચના અને બજારની સ્થિતિ
- FPO માં શેરની કિંમત બજારના ટ્રેન્ડ, રોકાણકારની માંગ અને કંપનીના મૂલ્યાંકનના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
- FPO માટે કિંમતની બે પદ્ધતિઓ છે,
ફિક્સ્ડ પ્રાઇસ ઑફર: દરેક શેર માટે પૂર્વનિર્ધારિત કિંમત સેટ કરવામાં આવે છે.
બુક-બિલ્ડિંગ ઑફર: રોકાણકારો ચોક્કસ કિંમતની શ્રેણીમાં બિડ આપે છે, અને અંતિમ કિંમત માંગના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
- કંપની સંસ્થાકીય અને રિટેલ રોકાણકારો વચ્ચે ઑફરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રોકાણકારોના રોડશોનું આયોજન કરે છે.
4. જાહેર સબસ્ક્રિપ્શન અને ફાળવણી શેર કરો
- એકવાર FPO ખુલ્યા પછી, રોકાણકારો સબસ્ક્રિપ્શન સમયગાળા દરમિયાન શેર માટે અરજી કરે છે.
- સબસ્ક્રિપ્શનનું સ્તર રોકાણકારના હિતને નિર્ધારિત કરે છે:
ઓવરસબસ્ક્રાઇબ કરેલ FPO: ઉચ્ચ માંગ પ્રમાણસર ફાળવણી તરફ દોરી જાય છે.
અન્ડરસબસ્ક્રાઇબ કરેલ FPO: જો માંગ ઓછી હોય, તો કિંમત અથવા ફાળવણીમાં ગોઠવણ કરી શકાય છે.
5. સ્ટોક એક્સચેન્જ પર લિસ્ટિંગ અને ટ્રેડિંગ
- ફાળવણી પછી, નવા શેર (ડિલ્યુટિવ FPO ના કિસ્સામાં) અથવા વેચાયેલા શેર (નૉન-ડિલ્યુટિવ FPO માં) સત્તાવાર રીતે સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર લિસ્ટેડ છે.
- સ્ટૉક ટ્રેડિંગ શરૂ કરે છે, અને કંપનીનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન નવા શેર સપ્લાય અને ડિમાન્ડ ડાયનેમિક્સના આધારે એડજસ્ટ કરે છે.
FPO ની સફળતાને પ્રભાવિત કરતા મુખ્ય પરિબળો
IPO ની જેમ, ઘણા પરિબળો નક્કી કરે છે કે FPO સફળ થશે કે નહીં:
કંપનીનું ફાઇનાન્શિયલ હેલ્થ: મજબૂત ફાઇનાન્શિયલ અને નક્કર બિઝનેસ મોડેલ રોકાણકારોને આકર્ષિત કરે છે.
બજારની સ્થિતિઓ: બુલિશ માર્કેટ FPO ની માંગમાં વધારો કરે છે, જ્યારે બેરિશ માર્કેટ ઓછી ભાગીદારી તરફ દોરી શકે છે.
કિંમતની વ્યૂહરચના: જો કોઈ FPO ની કિંમત વધુ હોય, તો તે ટ્રૅક્શન મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરી શકે છે; યોગ્ય કિંમતના FPO વધુ સબસ્ક્રિપ્શનને આકર્ષિત કરે છે.
રોકાણકારોની ભાવના: સકારાત્મક સમાચાર, મજબૂત આવક અને ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ એફપીઓમાં રોકાણકારોના વિશ્વાસને વધારે છે.
હાલના શેરહોલ્ડર ટ્રસ્ટ: સતત વૃદ્ધિ અને મજબૂત કોર્પોરેટ ગવર્નન્સનો ઇતિહાસ ધરાવતી કંપનીઓ એફપીઓમાં વધુ સારી કામગીરી કરે છે.
FPO માં રોકાણ સાથે સંકળાયેલા જોખમો
FPO માં ઇન્વેસ્ટ કરવાથી લાભો મળે છે, પરંતુ તેમાં કેટલાક જોખમો પણ હોય છે,
- સ્ટૉક ડિલ્યુશન રિસ્ક: એક ડિલ્યુટિવ FPO શેરની ગણતરીમાં વધારો કરે છે, જે શેર દીઠ કમાણી (EPS) અને શેરહોલ્ડર મૂલ્યને ઘટાડી શકે છે.
- બજારમાં વધઘટ: FPO શેરની કિંમતો એકંદર બજારના વલણો અને રોકાણકારોની ભાવનાથી પ્રભાવિત થાય છે.
- ટૂંકા ગાળાની કિંમતની અસ્થિરતા: FPO પછી તરત જ, સ્ટૉકની કિંમતોમાં તીવ્ર વધઘટનોનો અનુભવ થઈ શકે છે, જે ઇન્વેસ્ટરના રિટર્નને અસર કરે છે.
- કંપની-વિશિષ્ટ જોખમો: નબળી ફાઇનાન્શિયલ પરફોર્મન્સ અથવા માંગની અછતને કારણે FPO અન્ડરપરફોર્મન્સ થઈ શકે છે.
શું તમારે FPO માં રોકાણ કરવું જોઈએ?
એક ફૉલો-ઑન પબ્લિક ઑફરિંગ (FPO) પહેલેથી જ સ્થાપિત કંપનીમાં શેર ખરીદવાની તકો પ્રસ્તુત કરે છે. તે IPO કરતાં વધુ પારદર્શિતા પ્રદાન કરે છે, કારણ કે કંપની પાસે બજારમાં હાલનો ટ્રેક રેકોર્ડ છે. જો કે, એફપીઓમાં રોકાણ કરતા પહેલાં, કંપનીની મૂળભૂત બાબતો, બજારની સ્થિતિઓ અને કિંમતની વ્યૂહરચનાનું વિશ્લેષણ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.
IPO અને FPO અને IPO પ્રક્રિયા વિરુદ્ધ FPO પ્રક્રિયા વચ્ચેના તફાવતને સમજવાથી તમને વધુ સારા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ નિર્ણયો લેવામાં મદદ મળશે. FPO માં ભાગ લેતા પહેલાં હંમેશા સંપૂર્ણ યોગ્ય ચકાસણી કરો અને તમારી જોખમ સહનશીલતાનું મૂલ્યાંકન કરો.
IPO વિરુદ્ધ FPO: મુખ્ય તફાવતો
| સુવિધા |
IPO |
FPO |
| વ્યાખ્યા |
શેરનું પ્રથમ વખત જારી કરવું |
પહેલેથી જ લિસ્ટેડ કંપની દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા અતિરિક્ત શેર |
| કંપનીની સ્થિતિ |
જાહેરમાં વેપાર કરવા માટે ખાનગી ટ્રાન્ઝિશન |
પહેલેથી જ જાહેરમાં ટ્રેડ કરેલ છે |
| હેતુ |
વિસ્તરણ માટે મૂડી ઊભી કરો |
વૃદ્ધિ અથવા ઋણ ઘટાડવા માટે અતિરિક્ત ભંડોળ ઊભું કરો |
| રોકાણકારનું જોખમ |
ઉચ્ચ (નવી કંપની, કોઈ જાહેર ઇતિહાસ નથી) |
લોઅર (કંપનીનો બજાર ઇતિહાસ છે) |
| બજારની ધારણા |
અનિશ્ચિત, કારણ કે રોકાણકારો ભવિષ્યની સંભાવનાઓ પર આધાર રાખે છે |
ભૂતકાળના પરફોર્મન્સના આધારે વધુ આગાહી કરી શકાય છે |
હવે આપણે બંને વિભાવનાઓને સમજી લીધી છે, ચાલો વિવિધ પાસાઓમાં IPO અને FPO ની તુલના કરીએ,
IPO વર્સેસ FPO: રોકાણકારો માટે કયું વધુ સારું છે?
IPO અને FPO બંનેના ફાયદા અને જોખમો છે. એક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ વાહનમાં ઇન્વેસ્ટ કરવાનો નિર્ણય ઇન્વેસ્ટરના લક્ષ્યો પર આધારિત છે.
IPO માં રોકાણ:
- ઉચ્ચ-વૃદ્ધિની ક્ષમતા પરંતુ ઉચ્ચ જોખમ.
- વિશ્લેષણ કરવા માટે મર્યાદિત ઐતિહાસિક ડેટા.
- જો કંપની લિસ્ટિંગ પછી સારી રીતે પરફોર્મ કરે તો સંભવિત રીતે વધુ રિવૉર્ડ.
FPO માં રોકાણ:
- કંપનીનો ટ્રેક રેકોર્ડ હોવાથી ઓછું જોખમ.
- ભૂતકાળના પરફોર્મન્સનું વિશ્લેષણ કરવું સરળ.
- ઓછી અસ્થિરતા સાથે વધુ સ્થિર રોકાણ.
રોકાણ કરતા પહેલાં ધ્યાનમાં લેવાના પરિબળો
- કંપનીની મૂળભૂત બાબતો: નાણાંકીય સ્વાસ્થ્ય, ભૂતકાળની પરફોર્મન્સ અને વિકાસની વ્યૂહરચનાની સમીક્ષા કરો.
- બજારની સ્થિતિઓ: આર્થિક અને ઉદ્યોગના વલણો IPO અને FPO સફળતાને અસર કરે છે.
- રોકાણના લક્ષ્યો: જો તમે જોખમ સાથે ઉચ્ચ રિટર્ન મેળવવા માંગો છો, તો IPO તમને અનુકૂળ હોઈ શકે છે. સ્થિરતા માટે, FPO પસંદગીની છે.
રેપિંગ અપ!
સ્ટૉક માર્કેટમાં ઇન્વેસ્ટ કરવા માટે આશા રાખતા ઇન્વેસ્ટર માટે IPO અને FPO વચ્ચેના તફાવતને સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. જ્યારે IPO કંપનીની પ્રથમ જાહેર ઑફરને ચિહ્નિત કરે છે, ત્યારે FPO એ પહેલેથી જ સૂચિબદ્ધ કંપની દ્વારા આગામી શેર જારી કરવામાં આવે છે.
IPO અથવા FPO માં ઇન્વેસ્ટ કરતા પહેલાં, ઇન્વેસ્ટરે કંપનીના ફંડામેન્ટલ્સ, ઇન્ડસ્ટ્રીના ટ્રેન્ડ અને રિસ્ક ટોલરન્સનું વિશ્લેષણ કરવું આવશ્યક છે. એક સારી રીતે માહિતગાર નિર્ણય સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટના પોર્ટફોલિયોમાં રિટર્નને મહત્તમ કરી શકે છે અને જોખમોને ઘટાડી શકે છે.