10 लाख उत्पन्नावर टॅक्स कसा सेव्ह करावा

जेव्हा तुम्ही "10 लाख सॅलरी" शब्द ऐकता, तेव्हा तुम्हाला टॅक्स किती जातो हे जाणून घेईपर्यंत ते आकर्षक वाटते. जर अंतिम रक्कम तुमच्या अकाउंटमध्ये पोहोचताना तुम्हाला निराश वाटत असेल तर ते टॅक्स सेव्हिंग्सच्या चुकलेल्या संधींमुळे असू शकते.

10 लाख किंवा अधिक उत्पन्न कमवताना, धोरणात्मकरित्या टॅक्स प्लॅन करणे महत्त्वाचे आहे. हा लेख तुम्हाला 10 लाख वेतनावर टॅक्स सेव्ह करण्याचे मार्ग समजून घेण्यास मदत करेल. तुमची सॅलरी स्ट्रक्चर समजून घेण्यापासून ते योग्य पर्याय निवडण्यापर्यंत, आम्ही सर्वकाही कव्हर करू. चला डायव्ह करूया.

भारतीय मार्केटमध्ये इन्व्हेस्ट करा आणि 5paisa सह भविष्यातील क्षमता अनलॉक करा!

आत्ताच अकाउंट उघडा

5 सोप्या स्टेप्समध्ये 10 लाख उत्पन्नावर टॅक्स सेव्ह करा

10 लाख सॅलरीवर टॅक्स कसा सेव्ह करावा हे जाणून घेण्यासाठी, प्रथम तुमचे वास्तविक टेक-होम पे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. आपल्यापैकी बरेच जण आमच्या सॅलरी स्लिपवर सेक्शन 80C सारख्या संज्ञा पाहतात, परंतु आज आम्ही त्यांचा अर्थ काय आहे आणि तुमचे टॅक्स लायबिलिटी कमी करण्यासाठी त्यांचा प्रभावीपणे कसा वापर करावा हे जाणून घेऊ. चला हे step-by-step खाली टाकूया: 

1. तुमची सॅलरी स्ट्रक्चर समजून घेणे

तुमचे वेतन विविध घटकांनी बनले आहे, त्यापैकी काही टॅक्स सूट किंवा कपातीसाठी पात्र असू शकतात. तुमच्या वेतनाचे कोणते भाग करपात्र आहेत आणि जे तुमचे टॅक्स दायित्व कमी करण्यास मदत करू शकत नाहीत हे जाणून घेणे.

येथे क्विक ब्रेकडाउन आहे:

• करपात्र वेतन उत्पन्न = एकूण वेतन - सूट
• निव्वळ करपात्र उत्पन्न = करपात्र वेतन उत्पन्न - कपात

तुमचे करपात्र उत्पन्न कमी करण्यासाठी सूट आणि कपातीचा धोरणात्मक वापर आवश्यक आहे, जे कर बचतीचे ब्लॉक तयार करीत आहेत. चला सध्याच्या टॅक्स प्रणाली अंतर्गत तुम्ही हे कसे करू शकता हे जाणून घेऊया.

2. भारताच्या जुन्या आणि नवीन टॅक्स प्रणाली अंतर्गत टॅक्स स्लॅब

अलीकडील प्राप्तिकर मार्गदर्शक तत्त्वांसह, करदात्यांकडे आता रिटर्न दाखल करताना जुन्या आणि नवीन टॅक्स प्रणालींदरम्यान निवडण्याचा पर्याय आहे. माहितीपूर्ण निवड करण्यासाठी, चला प्रत्येक प्रणाली अंतर्गत टॅक्स स्लॅब रेट्स पाहूया:

नवीन टॅक्स प्रणाली अंतर्गत कपात आणि सूट

कपात आणि सूट टॅक्स सेव्हिंग्समध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत असल्याने, चला प्रत्येक प्रणाली अंतर्गत काय उपलब्ध आहे हे जाणून घेऊया.

जुन्या टॅक्स प्रणालीच्या तुलनेत, नवीन टॅक्स प्रणाली कपात आणि सवलतीचा क्लेम करण्यासाठी मर्यादित पर्याय प्रदान करते. तथापि, नवीन टॅक्स प्रणाली अंतर्गत तुम्ही अद्याप लाभ घेऊ शकणारी काही प्रमुख कपात येथे आहेत:

• स्टँडर्ड कपात: वेतनधारी व्यक्तींसाठी ₹50,000.
• सेक्शन 80CCD(2): राष्ट्रीय पेन्शन स्कीम (NPS) मध्ये नियोक्ता योगदान.
• सेक्शन 80सीएच: अग्नीवीर कॉर्पसमध्ये गुंतवणूक.
• सेक्शन 57(iia): प्राप्त झालेल्या फॅमिली पेन्शनवर कपात.
• सेक्शन 10 अंतर्गत सूट:

-  सेक्शन 10(10C) अंतर्गत स्वैच्छिक निवृत्ती लाभ
- सेक्शन 10(10) अंतर्गत ग्रॅच्युईटी
- सेक्शन 10(10AA) अंतर्गत लीव्ह एनकॅशमेंट
- अपंग व्यक्तींसाठी वाहतूक भत्ता. (सेक्शन 10(14) (ii))
- रोजगाराशी संबंधित प्रवासाचा खर्च कव्हर करण्यासाठी कन्व्हेयन्स भत्ता प्रदान केला जातो. (सेक्शन 10(14) (ii))
- कामाशी संबंधित टूर्स किंवा ट्रान्सफरमुळे झालेल्या प्रवासाच्या खर्चासाठी प्राप्त भरपाई.

• सेक्शन 24: भाड्याने दिलेल्या प्रॉपर्टीसाठी होम लोनवर इंटरेस्ट.

जुन्या टॅक्स प्रणाली अंतर्गत कपात आणि सूट

जुन्या व्यवस्थेत तुम्ही क्लेम करू शकणाऱ्या काही प्रमुख सवलती येथे दिल्या आहेत:

हाऊस भाडे भत्ता (एचआरए): भरलेले भाडे आणि वेतन यासारख्या घटकांनुसार विशिष्ट मर्यादेपर्यंत सूट.

लिव्ह ट्रॅव्हल अलाउन्स (एलटीए): सेक्शन 10(5) अंतर्गत 4-वर्षाच्या कालावधीत दोन ट्रिप्ससाठी वास्तविक ट्रॅव्हल तिकीट खर्चासाठी सूट.

मोबाईल/इंटरनेट रिएम्बर्समेंट: जर प्रामुख्याने ऑफिसशी संबंधित उद्देशांसाठी वापरले असेल तर सहाय्यक बिल/पुरावा सबमिट केल्यास सूट.

मुलांचे शिक्षण आणि वसतीगृह भत्ता: ₹4,800 प्रति मुल, कमाल दोन मुलांसह.

खाद्य भत्ता: ₹50 प्रति जेवण (प्रति दिवस दोन जेवण पर्यंत), वार्षिक रक्कम ₹26,400 (₹50 x 2 x 22 दिवस x 12 महिने).

व्यावसायिक टॅक्स: सामान्यपणे ₹2,400, जरी ते राज्याद्वारे बदलू शकते.

जर तुम्हाला ₹10 लाखांपेक्षा जास्त वेतनावर टॅक्स बचत करायची असेल तर तुमचे टॅक्स प्लॅन करताना अनेक सॅलरी घटक कपातीसाठी पात्र आहेत हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. जुन्या टॅक्स प्रणाली अंतर्गत उपलब्ध टॅक्स कपात खालीलप्रमाणे आहेत:

स्टँडर्ड कपात : कोणत्याही मर्यादेशिवाय सर्व करदात्यांसाठी ₹50,000: उपलब्ध.

लाईफ इन्श्युरन्स पॉलिसीची मॅच्युरिटी रक्कम
जर सम ॲश्युअर्ड या अटी पूर्ण करत असेल तर लाईफ इन्श्युरन्स पॉलिसीमधून मॅच्युरिटी उत्पन्न टॅक्समधून सूट दिली जाते:

• 20% सम ॲश्युअर्ड: 1 एप्रिल 2012 च्या आधी जारी केलेल्या पॉलिसीसाठी.
• 10% सम ॲश्युअर्ड: 1 एप्रिल 2012 नंतर जारी केलेल्या पॉलिसीसाठी.
• 15% सम ॲश्युअर्ड: अपंगत्व किंवा विशिष्ट आजार असलेल्या व्यक्तींसाठी 1 एप्रिल 2013 नंतर जारी केलेल्या पॉलिसीसाठी.
• ULIPs: जर वार्षिक प्रीमियम ₹2,50,000 पेक्षा जास्त नसेल तर सूट लागू होते (1 एप्रिल 2021 पासून लागू).
• लाईफ इन्श्युरन्स (ULIP व्यतिरिक्त): जर वार्षिक प्रीमियम ₹5,00,000 पेक्षा जास्त नसेल तर सूट लागू होते (1 एप्रिल 2023 पासून लागू).

होम लोन पेमेंटवर कपात

• प्रिन्सिपल रिपेमेंट: सेक्शन 80C अंतर्गत ₹1.5 लाखांपर्यंत.
• इंटरेस्ट पेमेंट: सेक्शन 24(b) अंतर्गत ₹2 लाखांपर्यंत.

अपंग अवलंबून असलेल्यांसाठी वैद्यकीय खर्च (सेक्शन 80DD)

• 40%. अपंगत्व: ₹75,000 कपात.
• 80% किंवा गंभीर अपंगत्व: ₹1,25,000 ची कपात.

टॅक्स-सेव्हिंग साधनांमध्ये इन्व्हेस्टमेंट (सेक्शन 80C)

तुम्ही यामध्ये इन्व्हेस्टमेंटद्वारे वार्षिक ₹ 1,50,000 पर्यंत क्लेम करू शकता:

• एम्प्लॉईज प्रॉव्हिडंट फंड (EPF)
• पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF)
• इक्विटी लिंक्ड सेव्हिंग्स स्कीम (ईएलएसएस)
• होम लोन प्रिन्सिपल रिपेमेंट आणि स्टँप ड्युटी
• सुकन्या समृद्धी योजना (SSY)
• नॅशनल सेव्हिंग्स सर्टिफिकेट (NSC)
• 5-वर्षाचे फिक्स्ड डिपॉझिट आणि इतर मंजूर पर्याय.

चॅरिटीला देणगी (सेक्शन 80G)

• निर्दिष्ट संस्थांना देण्यात आल्यावर पात्र देणगी रकमेच्या 50% किंवा 100% टॅक्स सवलत.

एज्युकेशन लोन इंटरेस्ट (सेक्शन 80E)

• वर्षाच्या रिपेमेंट पासून सुरू होणाऱ्या 8 वर्षांपर्यंत इंटरेस्ट कपात. स्वत:च्या, पती/पत्नी, अवलंबून असलेली मुले किंवा तुम्ही कायदेशीर पालक असलेल्या वॉर्डच्या उच्च शिक्षणासाठी घेतलेल्या लोनसाठी पात्र.

हेल्थ इन्श्युरन्स प्रीमियम (सेक्शन 80D)

• स्वत:, पती/पत्नी आणि अवलंबून असलेली मुले: वार्षिक ₹ 25,000, किंवा 60 किंवा अधिक वयाच्या असल्यास ₹ 50,000.
• पालक: वार्षिक ₹ 25,000, किंवा 60 किंवा अधिक वयाच्या असल्यास ₹ 50,000.

10 लाख उत्पन्नासाठी योग्य टॅक्स प्रणाली निवडा

नवीन आणि जुन्या टॅक्स प्रणालींमध्ये निर्णय घेताना, तुमच्या खर्च आणि इन्व्हेस्टमेंटसह तुमच्या वैयक्तिक फायनान्शियल परिस्थितीचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक प्रणालीमध्ये विविध इन्कम टॅक्स स्लॅब रेट्स आहेत आणि योग्य निवड तुमच्या कपातीचा क्लेम करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असते. तुमच्या फायनान्शियल प्रोफाईलसह सर्वोत्तम संरेखित टॅक्स प्रणाली निवडल्याने तुम्हाला टॅक्समध्ये आवश्यक असलेलेच देय करण्याची खात्री करण्यास मदत होऊ शकते.

10 लाख उत्पन्नासाठी जुनी टॅक्स प्रणाली: जर तुमच्याकडे होम लोन इंटरेस्ट, इन्श्युरन्स प्रीमियम आणि निवृत्ती योगदान यासारख्या लक्षणीय कपात असेल तर चांगले.

10 लाख उत्पन्नासाठी नवीन टॅक्स प्रणाली: जर तुमच्याकडे कमी कपात असेल आणि व्यापक डॉक्युमेंटेशनशिवाय सोप्या स्लॅब रेट्सला प्राधान्य दिले तर फायदेशीर.

10 लाख उत्पन्नावर शून्य टॅक्स कसा भरावा?

सूट आणि कपातीचे योग्य कॉम्बिनेशन तुमचे करपात्र उत्पन्न कसे कमी करू शकते हे पाहण्यासाठी एक उदाहरण पाहूया. सेक्शन 80C, सेक्शन 80D आणि इतर लागू कपात जास्तीत जास्त करून, तुमचे टॅक्स पात्र इन्कम लक्षणीयरित्या कमी करणे शक्य आहे.

रजनीला ₹10 लाखांचे सॅलरी मिळते. ती ₹1.5 लाख घर भाडे भत्ता (एचआरए) सूट, लीव्ह ट्रॅव्हल अलाउन्स (एलटीए) मध्ये ₹40,000, मुलांच्या शिक्षण भत्त्यासाठी ₹9,600 आणि व्यावसायिक टॅक्ससाठी ₹2,400 यासह विविध सूट आणि कपातीसाठी पात्र आहे. याशिवाय, रजनीने PPF खात्यात ₹1.5 लाख रुपये जमा केले आहेत, जे कलम 80 सी अंतर्गत कपातीसाठी पात्र आहेत, वैद्यकीय इन्श्युरन्स प्रीमियममध्ये ₹50,000 आणि शैक्षणिक कर्जावरील व्याजामध्ये ₹55,000 रुपये भरले आहेत. या आकडेवारीवर आधारित दोन्ही टॅक्स प्रणाली अंतर्गत तिच्या टॅक्स गणनेचे विवरण खाली दिले आहे.

*नोंद: तुमच्याकडे नेहमीच होम लोन नसेल किंवा सेक्शन 80C अंतर्गत सर्व इन्व्हेस्टमेंट पर्यायांमध्ये स्वारस्य असू शकत नाही. तथापि, तुम्ही 80C अंतर्गत ₹1.5 लाख लिमिट पूर्णपणे वापरण्यासाठी खालील इन्व्हेस्टमेंटचा विचार करू शकता:

• एम्प्लॉई प्रॉव्हिडंट फंड (EPF): अंदाजे ₹30,000 - ₹72,000 (तुमच्या मूलभूत वेतनाच्या 12% + DA, तुमच्या नियोक्त्याद्वारे योगदान)
• टर्म इन्श्युरन्स प्लॅन: ₹12,000 वार्षिक प्रीमियम (जवळपास ₹1 कोटीच्या कव्हरेजसाठी)
• ULIP किंवा एंडोवमेंट प्लॅन: ₹12,000 प्रीमियम
• ईएलएसएस म्युच्युअल फंड: ₹60,000 (₹500/महिना एसआयपीद्वारे इन्व्हेस्ट करा; 3-वर्षाच्या लॉक-इन कालावधीसह 12% सीएजीआरचे सरासरी रिटर्न)
• मुलांचे शिक्षण शुल्क: ₹25,000 ते ₹1 लाख

जर तुम्ही पात्र असाल तर तुम्ही जुन्या टॅक्स प्रणाली अंतर्गत खालील कपातीचा क्लेम देखील करू शकता:

• होम लोन इंटरेस्ट कपात (सेक्शन 24b): ₹2,00,000
• अतिरिक्त होम लोन कपात (सेक्शन 80EEA): ₹1,50,000
• नॅशनल पेन्शन स्कीम (NPS) इन्व्हेस्टमेंट (सेक्शन 80CCD(1B)): ₹50,000

वरील उदाहरणात, तुम्हाला लक्षात येईल की जुन्या टॅक्स प्रणाली अंतर्गत कपात आणि सवलतींचा वापर करून, रजनीसाठी कोणतेही टॅक्स लायबिलिटी नाही. तथापि, नवीन टॅक्स प्रणाली अंतर्गत, ₹54,600 टॅक्स लायबिलिटी कायम राहते.

ही केवळ एक परिस्थिती असली तरी, हे विचारशील टॅक्स प्लॅनिंगचे महत्त्व दर्शविते. तुमच्या परिस्थितीसाठी कोणती टॅक्स व्यवस्था सर्वाधिक लाभ प्रदान करते हे निर्धारित करण्यासाठी तुमचे इन्कम, सूट आणि कपात काळजीपूर्वक रिव्ह्यू करा.

निष्कर्ष

योग्य प्लॅनिंगसह 10 लाखांच्या उत्पन्नावर टॅक्स सेव्ह करणे साध्य केले जाते. योग्य टॅक्स प्रणाली निवडून आणि उपलब्ध सूट आणि कपात जास्तीत जास्त करून, तुम्ही तुमचा टॅक्स भार लक्षणीयरित्या कमी करू शकता. तथापि, तुमच्या गरजा पूर्ण करणारी व्यवस्था निवडण्यासाठी नेहमीच तुमच्या स्वत:च्या फायनान्शियल परिस्थितीचे मूल्यांकन करा.