- अभ्यास
- स्लाईड्स
- व्हिडिओ
7.1 सिक्युरिटीजमध्ये पे-इन आणि पे-आऊट म्हणजे काय
क्लायंटला विकायचे असलेले शेअर्स त्यांच्या डिमॅट अकाउंटमधून पिक-अप केले जातात आणि ब्रोकरच्या अकाउंटमध्ये ट्रान्सफर केले जातात. हे सर्व शेअर्स नंतर क्लिअरिंग कॉर्पोरेशनकडे डिलिव्हर केले जातात. क्लायंटला खरेदी करायचे असलेले शेअर्स क्लिअरिंग कॉर्पोरेशनकडून प्राप्त झाले आहेत आणि नंतर ब्रोकरच्या अकाउंटमध्ये ट्रान्सफर केले जातात. हे क्लायंटच्या डिमॅट अकाउंटमध्ये दिसण्यासाठी केले जाते.
7.2 सिक्युरिटीज पे-इन आणि पे-आऊट प्रोसेस
इक्विटी कॅश सेगमेंटमधील सिक्युरिटीजसाठी सेटलमेंट दायित्वांचे पे-इन आणि पे-आऊट सिक्युरिटीजच्या प्रकार/ग्रुप (म्हणजेच अनिवार्य डिमॅट, पर्यायी डिमॅट किंवा फिजिकल मोड) नुसार डिमॅट मोड किंवा फिजिकल मोडमध्ये सदस्यांनी केले पाहिजे, ज्यामध्ये सदस्याने ट्रेड केले आहे. डिमॅट मोडमध्ये पे-इन आणि पे-आऊट प्रोसेस आणि फिजिकल मोड खालीलप्रमाणे आहे:
डिमॅट मोडमध्ये सिक्युरिटीज पे-इन
क्लिअरिंग सदस्यांना शेड्यूल्ड सेटलमेंट दिवशी निर्धारित वेळेपर्यंत ICCL ला डिमॅट सिक्युरिटीजचे पे-इन करण्यासाठी तपशील जसे की, सेटलमेंट नं., प्रभावी पे-इन तारीख, संख्या इ. नमूद करणार्या त्यांच्या संबंधित डिपॉझिटरी सहभागींना (DPs) सूचना देणे आवश्यक आहे.
डिमॅट सिक्युरिटीजच्या पे-इनसाठी ऑटो डिलिव्हरी सुविधा
सदस्य डिमॅट सिक्युरिटीजच्या पे-इनसाठी ऑटो डिलिव्हरी सुविधा प्राप्त करू शकतात ज्याद्वारे संबंधित डिपॉझिटरी साठी डिलिव्हरी सूचना त्यांच्या पूल अकाउंट/प्रिन्सिपल अकाउंटमधून डिमॅट सिक्युरिटीज ट्रान्सफर करण्यासाठी क्लिअरिंग सदस्यांच्या वतीने ऑटोमॅटिकरित्या निर्माण केल्या जातात.
सिक्युरिटीज पे-इन फिजिकल मोडमध्ये
फिजिकल मोडमध्ये सिक्युरिटीजच्या डिलिव्हरीच्या बाबतीत, क्लिअरिंग सदस्यांना अशा भौतिक सिक्युरिटीज दायित्वाच्या संबंधित तपशील जसे की सेटलमेंट नंबर, विशिष्ट नंबर, स्क्रिप कोड, संख्या इ. असलेल्या फाईलच्या सॉफ्ट कॉपीसह विशेष बंद पाऊच मध्ये ICCL ला सिक्युरिटीज डिलिव्हर करणे आवश्यक आहे. सिक्युरिटीज पे-इनच्या तपशिलाची हार्ड कॉपी फिजिकल सिक्युरिटीजसह क्लिअरिंग सदस्याद्वारे सादर करणे आवश्यक आहे.
सिक्युरिटीज पे-इन कमतरता
संबंधित सेटलमेंटच्या शेड्यूल्ड pay-in/pay-out दिवशी, क्लिअरिंग सदस्यांना शॉर्ट डिलिव्हर/प्राप्त सिक्युरिटीजचे स्टेटमेंट प्रदान केले जाते. क्लिअरिंग सदस्यांकडून त्यांच्या क्लिअरिंग बँकांद्वारे अन-डिलिव्हर्ड सिक्युरिटीजचे मूल्य त्वरित वसूल केले जाते.
सिक्युरिटीज सेटलमेंटच्या कमतरतेची लिलाव आणि क्लोज-आऊट
वेळोवेळी घोषित केलेल्या लिलाव / क्लोज-आऊट शेड्यूलनुसार लिलाव / क्लोज-आऊट केले जातात. सध्या लिलाव T+2 दिवशी केले जाते. टी+3 दिवशी लिलाव सेटलमेंट केले जाते. विशिष्ट सेटलमेंटमध्ये सिक्युरिटीज डिलिव्हर करण्यात अयशस्वी झालेल्या विक्री सदस्यांना त्या सेटलमेंटशी संबंधित लिलावात समान सिक्युरिटीज ऑफर करण्याची अनुमती नाही. एकाच दिवशी pay-in/pay-out एकाधिक सेटलमेंट शेड्यूल केले असल्यास, पहिल्या सेटलमेंटच्या संदर्भात लिलाव त्याच दिवशी आयोजित केला जातो आणि दुसऱ्या सेटलमेंटच्या संदर्भात लिलाव पुढील ट्रेडिंग दिवशी आयोजित केला जातो. जर विशिष्ट स्क्रिप लिलावात खरेदी केली जाऊ शकत नसेल किंवा सदस्य लिलावात ऑफर केलेल्या सिक्युरिटीज डिलिव्हर करण्यात अयशस्वी झाल्यास ते बंद केले जाते.
डिमॅट आणि फिजिकल मोडमध्ये सिक्युरिटीज पे-आऊट
After completion of the settlement pay-in process by ICCL, the pay-out of demat securities are credited by ICCL to the depository Pool / Principal Accounts of the Clearing Members. In case of pay-out of demat securities to Clearing Members, ICCL has provided facilities to members for (a) direct pay-out of demat securities to clients’ demat accounts and (b) pay-out of securities in pool account of the concerned member with selected Depository.
ग्राहकाच्या लाभार्थी अकाउंटमध्ये डिमॅट सिक्युरिटीजचे थेट पे-आऊट
ICCL ने क्लायंटच्या डिमॅट अकाउंटला डिमॅट सिक्युरिटीजच्या थेट पे-आऊटची सुविधा प्रदान केली आहे, ज्याद्वारे सदस्यांच्या डिमॅट सिक्युरिटीजचे पे-आऊट थेट त्यांच्या संबंधित क्लायंटच्या डिमॅट लाभार्थी अकाउंटमध्ये जारी केले जाते. क्लायंटच्या लाभार्थी अकाउंटमध्ये डिमॅट सिक्युरिटीजच्या थेट पे-आऊटची सुविधा प्राप्त करण्यासाठी, संबंधित सदस्यांना सेटलमेंटनुसार क्लायंट-निहाय ब्रेक-अप फाईल ICCL कडे अपलोड करणे आवश्यक आहे. सदस्यांद्वारे ICCL ला अपलोड केलेल्या फाईलमध्ये प्रदान केलेल्या तपशिलावर आधारित, डिमॅट सिक्युरिटीजचे पे-आऊट सदस्यांच्या संबंधित ग्राहकांच्या डिमॅट अकाउंटमध्ये जारी केले जाते.
निवडलेल्या डिपॉझिटरीसह सदस्याच्या पूल अकाउंटमध्ये सिक्युरिटीजचे पे-आऊट
ICCL ने क्लिअरिंग सदस्यांना निवडलेल्या डिपॉझिटरीसह त्यांच्या पूल अकाउंटमध्ये त्यांचे डिमॅट सिक्युरिटीज पे-आऊट प्राप्त करण्याची सुविधा प्रदान केली आहे. त्यानुसार, क्लिअरिंग सदस्य त्यांच्या निर्दिष्ट पूल अकाउंटमध्ये NSDL किंवा CDSL सारख्या कोणत्याही डिपॉझिटरीमध्ये डिमॅट सिक्युरिटीजचे पे-आऊट प्राप्त करू शकतात.
फिजिकल मोडमध्ये सिक्युरिटीजचे पे-आऊट
प्रत्यक्ष पद्धतीमध्ये सिक्युरिटीजच्या पे-आऊटच्या बाबतीत, प्राप्त करणाऱ्या सदस्यांना पे-आऊट दिवसाच्या वेळापत्रकानुसार ICCL कडून ते कलेक्ट करणे आवश्यक आहे.